Description
ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ੍ਰੋਤ ਪੁਸਤਕ (1604 ਈ. – 1863 ਈ.) – ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ੍ਰੋਤ ਪੁਸਤਕ (1604 ਈ. – 1863 ਈ.) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੋਜਕਾਰ ਡਾ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੋਜ-ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰਤ ਅਧਿਐਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1863 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬਾਰੇ ਉਪਲਬਧ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਲ-ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਕਵੀਂਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਸ੍ਰੀ ਸੁਧਾਸਰ ਸ਼ੱਤਕ ਪੱਚੀਸਾ’ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਨੇ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਰਚਨਾ-ਕਾਲ, ਰੂਪ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦੀ ਆਸਥਾ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ-ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਇੱਕ ਅਨਮੋਲ ਸੰਦਰਭ-ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ।
